Risicogericht of regelgericht: wat is het verschil?

Regelgericht werken begint bij de regels: je toetst een gebouw aan de voorschriften en bent klaar als alles is afgevinkt. Risicogericht werken begint bij het risico: je kijkt eerst welke brandrisico's er in dít gebouw, bij dít gebruik spelen, en bepaalt dan welke maatregelen nodig zijn. Het resultaat voldoet ook aan de regels, maar de redenering loopt andersom.

Waarom regels alleen niet genoeg zijn

Bouwregelgeving is generiek: dezelfde voorschriften gelden voor duizenden verschillende gebouwen. De regels vormen bovendien een minimumniveau, bedoeld om de grootste risico's voor iedereen af te dekken. Maar twee gebouwen die op papier identiek zijn, kunnen in de praktijk totaal verschillende risico's hebben. Denk aan twee gelijke bedrijfshallen met dezelfde gebruiksfunctie: in de ene ligt staal opgeslagen, in de andere staan stellingen vol kunststof verpakkingsmateriaal. De voorschriften zijn vrijwel gelijk, de vuurlast en het brandverloop verschillen enorm. De regels zien vooral het gebouw; het risico zit in de combinatie van gebouw, gebruik en gebruikers.

Wat risicogericht werken anders doet

Wie risicogericht werkt, stelt eerst de vraag: wat kan hier misgaan, hoe waarschijnlijk is dat, en wat zijn dan de gevolgen? Pas daarna komt de vraag welke maatregelen dat risico beheersen, en hoe je aantoont dat het geheel voldoet. Vaak kom je uit bij dezelfde maatregelen die de regels ook vragen. Soms blijkt een voorgeschreven maatregel voor deze situatie weinig toe te voegen, en is er een alternatief dat beter werkt. En soms blijkt het wettelijk minimum voor dit gebruik eigenlijk te mager, en is een extra maatregel verstandig, ook al vraagt niemand erom.

Het misverstand: risicogericht is niet regelvrij

Risicogericht werken betekent niet dat de regels niet meer tellen. Het eindresultaat moet gewoon aantoonbaar voldoen aan het toetskader; de regelgeving biedt daarvoor zelf de ruimte om met gelijkwaardige oplossingen te werken. Het verschil zit in de volgorde van denken. Regelgericht denken levert een gebouw op dat op papier voldoet. Risicogericht denken levert een gebouw op dat in de praktijk veilig is én op papier voldoet.

Wat dit praktisch betekent

Voor een ontwerp betekent het: brandveiligheid vanaf de eerste schets meenemen, zodat maatregelen in het ontwerp passen in plaats van er achteraf in geperst worden. Voor beheer betekent het: niet blind varen op de goedkeuring van ooit, maar periodiek kijken of gebouw, gebruik en maatregelen nog bij elkaar passen. In beide gevallen is de winst hetzelfde: je begrijpt wáárom je gebouw veilig is, en je kunt het aantonen.

Terug naar het kennisoverzicht